Nederland heeft wereldwijd de meeste zonnepanelen per inwoner, maar er ligt nog veel onbenut potentieel op bedrijfsdaken: zo'n 50% van het beschikbare dak- en parkeeroppervlak wordt nog niet gebruikt voor zonne-energie. Split-incentives zijn daarbij een belangrijke, maar vaak onderschatte belemmering. Uit een enquête onder gemeenten voor deze gids gaf 62% van de respondenten aan dat split-incentives enige tot cruciale belemmering vormen voor zon op dak.
Wat is het probleem?
In traditionele huurcontracten is de pandeigenaar verantwoordelijk voor investeringen, terwijl de huurder de energierekening betaalt. Legt de eigenaar zonnepanelen op het dak, dan profiteert vooral de huurder van lagere energiekosten. Hoewel er ook voordelen zijn voor de eigenaar, zoals een hogere pandwaarde, ziet hij of zij niet altijd direct financieel voordeel terug. Dat kan de investeringsbereidheid van pandeigenaren verminderen. Split-incentives spelen niet alleen bij de opbrengsten, maar ook bij de aanleg, het eigendom en de verdeling van risico's van zonnepanelen.
Vier rollen voor gemeenten
De inspiratiegids, opgesteld door adviesbureau TAUW in opdracht van de Helpdesk Zonopwek, laat zien dat gemeenten meer handelingsperspectief hebben dan vaak gedacht. Op basis van het NSOB-model worden vier gemeentelijke rollen onderscheiden:
- Regulerend: sturen via wet- en regelgeving, zoals de energiebesparingsplicht en erfpachtvoorwaarden
- Realiserend: zelf het voorbeeld geven, bijvoorbeeld met een uitvoeringsaanpak of pilotpanden
- Samenwerkend: verhuurder en huurder samenbrengen, als mediator optreden of (gratis) energieadvies bieden.
- Ondersteunend: initiatieven van onderop faciliteren, bijvoorbeeld met energiecoaches, een energieloket voor bedrijven of een gratis projectmanager
Rollen kunnen ook gecombineerd worden, afhankelijk van de omvang van de opgave, de aard van de belemmering en de beschikbare capaciteit.
Stappenplan
De gids sluit af met een praktisch stappenplan in vijf stappen:
- inzicht krijgen in bedrijven en daken met potentie
- contact leggen met verhuurders en huurders
- ambitie en rol bepalen
- instrumenten kiezen en uitvoeren
- monitoren en evalueren
Praktijkvoorbeelden van onder meer Amsterdam, Utrecht, Groningen, Meppel en Oirschot laten zien hoe gemeenten dit al in de praktijk brengen, bijvoorbeeld met gratis zonadvies, projectmanagement of subsidies voor energieadvies.
Bekijk de Inspiratiegids split-incentives bij zon op dak